Uzun yolculuklarda pıhtı riskini azaltmak için 8 önemli öneri. Uçak, otobüs ve otomobil yolculuklarında DVT ve akciğer embolisine karşı alınabilecek önlemler.
Uçak, otobüs ve otomobille yapılan 4 saatten uzun yolculuklarda uzun süre hareketsiz kalmak, bacak toplardamarlarında pıhtı oluşma riskini artırabiliyor. Memorial Bodrum Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü’nden Op. Dr. Filiz Bakkal, özellikle yaz dönemindeki uzun yolculuklarda derin ven trombozu ve akciğer embolisi riskine karşı alınabilecek önlemleri anlattı.
Uzun süren iş ve tatil yolculukları, özellikle yaz aylarında milyonlarca kişinin seyahat planlarının önemli bir bölümünü oluşturuyor. Ancak uçak, otobüs veya otomobilde saatlerce aynı pozisyonda oturmak, bacaklardaki toplardamar kan akışının yavaşlamasına neden olabiliyor.
Bu durum, bazı kişilerde derin ven trombozu (DVT) olarak adlandırılan toplardamar pıhtısı riskini artırabiliyor. Bacakta oluşan pıhtının koparak akciğerlere ulaşması ise pulmoner emboli (akciğer embolisi) gibi yaşamı tehdit edebilen ciddi bir tabloya yol açabiliyor.
Memorial Bodrum Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü’nden Op. Dr. Filiz Bakkal, uzun yolculuklarda özellikle hareketsiz kalma süresinin azaltılmasının önemli olduğunu belirterek yolcuların alabileceği basit önlemlere dikkat çekti.
Uzun süre hareketsiz kalmak pıhtı riskini artırıyor
Derin ven trombozu, çoğunlukla bacakların derin toplardamarlarında pıhtı oluşmasıyla ortaya çıkıyor. Uzun süre hareketsiz kalındığında bacak toplardamarlarındaki kan akımı yavaşlayabiliyor ve kanın bacaklarda göllenmesi pıhtı oluşumuna zemin hazırlayabiliyor.
Özellikle daha önce pıhtı öyküsü bulunanlar, yakın zamanda ameliyat geçiren veya hastanede yatanlar, aktif kanser hastaları, ileri yaştaki kişiler ve fazla kilolu bireyler daha yüksek risk taşıyabiliyor.
Yaz aylarında sıcak hava nedeniyle sıvı kaybının artması da yolculuk sırasında yeterli sıvı tüketiminin önemini artırıyor. Bununla birlikte uzun yolculuklarda pıhtı oluşumu açısından en önemli faktörlerden biri uzun süreli hareketsizlik olarak öne çıkıyor.
Tek bacakta şişlik ve ani nefes darlığına dikkat
Derin ven trombozu bazı kişilerde belirti vermeden gelişebilir. Ancak özellikle uzun bir yolculuğun ardından tek bacakta şişlik, ağrı, hassasiyet, kızarıklık veya ısı artışı ortaya çıkması halinde tıbbi değerlendirme yapılması önem taşıyor.
Pıhtının akciğerlere ulaşması durumunda ise ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı, baş dönmesi, bayılma veya kanlı öksürük gibi belirtiler görülebiliyor. Bu tür belirtilerin ortaya çıkması halinde acil tıbbi değerlendirme gerekiyor.
Uzun yolculuklarda pıhtı riskini azaltmak için 8 öneri
1. Düzenli hareket edin: Uçak veya otobüs yolculuğunda uygun olduğunda koltuğunuzdan kalkarak kısa yürüyüşler yapın.
2. Otomobil yolculuklarında mola verin: Uzun süre kesintisiz araç kullanmak yerine düzenli aralıklarla mola vererek birkaç dakika yürüyün.
3. Ayak bileklerinizi hareket ettirin: Oturduğunuz yerde ayak bileklerinizi yukarı ve aşağı hareket ettirin, ardından dairesel hareketlerle çalıştırın.
4. Baldır kaslarını aktif tutun: Ayak parmaklarınızı ve topuklarınızı sırayla kaldırarak baldır kaslarının çalışmasını sağlayın.
5. Bacak bacak üstüne atarak uzun süre oturmayın: Bacaklarınızı rahat ve hareket ettirebileceğiniz bir pozisyonda tutmaya çalışın.
6. Yeterli sıvı tüketin: Özellikle sıcak havalarda susamayı beklemeden düzenli olarak su için. Alkol tüketiminin ise sınırlandırılması önemlidir.
7. Rahat kıyafetler tercih edin: Bel ve bacak bölgesini aşırı sıkan kıyafetler yerine rahat kıyafetler kullanın.
8. Risk grubundaysanız yolculuk öncesi hekiminize danışın: Daha önce pıhtı geçirdiyseniz veya başka risk faktörleriniz bulunuyorsa seyahat öncesinde doktorunuzdan görüş alın. Kompresyon çorabı veya ilaçla korunmanın gerekip gerekmediği kişinin risk durumuna göre hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Bodrum’da tatil yolculukları öncesi pıhtı riskine dikkat
Bodrum başta olmak üzere Muğla’nın turizm merkezlerine yaz aylarında gerçekleştirilen uzun kara ve hava yolculuklarında, özellikle saatlerce araç içerisinde hareketsiz kalınması bacak dolaşımı açısından önem taşıyor.
Uzun süreli seyahatlerde yolculuğun süresini mümkün olduğunca hareket molalarıyla bölmek, oturulan yerde basit bacak ve ayak bileği egzersizleri yapmak ve yeterli sıvı tüketmek pıhtı riskini azaltmaya yardımcı olabiliyor.
Ancak daha önce pıhtı öyküsü bulunan veya başka risk faktörleri taşıyan kişilerin yalnızca genel önerilerle hareket etmek yerine yolculuk öncesinde hekim değerlendirmesi yaptırması gerekiyor.
Editoryal not: Sağlık haberlerinde belirtilerin kişiden kişiye değişebileceği ve özellikle ani nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma gibi belirtilerde acil tıbbi değerlendirme gerektiği vurgulanmalıdır.
